Câu 5. TTHCM về chuẩn mực đạo đức cách mạng và nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng.

1. Phân tích quan điểm của HCM về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và liên hệ bản thân.

a. Trung với nước, hiếu với dân:

"Trung" và "hiếu" ở đây vốn là những khái niệm đạo đức cũ chứa đựng nội dung hạn hẹp: "Trung với vua, hiếu với cha mẹ" phản ánh trách nhiệm, bổn phận của dân với vua, con cái đối với cha mẹ. HCM đã đưa vào khái niệm cũ một nội dung mới mang tính cách mạng dó là "trung với nước, hiếu với dân". Đây là chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa quan trọng hàng đầu. Từ chỗ chung với vua, hiếu với cha mẹ đến trung với nước, hiếu với dân, HCM đã làm một cuộc cách mạng trong lĩnh vực đạo đức. Theo HCM, nước là nước của dân, dân là người chủ của nước, vì vậy trung với nước, hiếu với dân là thể hiện trách nhiệm với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, với con đường đi lên và phát triển đất nước.

Trung với nước là trung thành với mục tiêu, lý tưởng của cách mạng, với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, chữ trung ở đây thể hiện trách nhiệm của cá nhân với dân tộc.

• Hiếu với dân là phải tin dân, gần dân, nắm rõ dân tình, hiểu rõ dân tâm, nâng cao dân trí để góp phần xây dựng đất nước. Trung với nước phải gắn liên với "hiếu với dân". Tư tưởng này cũng chính là mục tiêu phấn đấu, tu dưỡng trong suốt cuộc đời HCM.

b. Yêu thương quý trọng con người, sống có tình nghĩa.

Đây là chuẩn mực đạo đức cao đẹp, nó thể hiện mỗi quan hệ giữa người với người trong xã hội. Đó là sự kế thừa truyền thống nhân văn nhân ái của dân tộc và sự kết hợp với truyền thống nhân văn trong tinh hoa văn hóa nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa nhân đạo cộng sản.

Yêu thương con người là tình cảm giành cho những người lao động mà trước hết là người lao động bị áp bức bóc lột, không phân biệt màu da sắc tộc. Đó không phải là thứ tình cảm xây dựng trên cơ sở dĩ hòa vi quý mà nó phải được xây dựng trên tinh thần đấu tranh, phê bình và tự phê bình, là sự quan tâm giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Tình cảm ấy trong tư tưởng HCM không phải là thứ tình thương tôn giáo mà nó được xây dựng trên quan điểm lập trường của giai cấp công nhân nghĩa là yêu thương quý trọng con người thì phải phấn đấu vào con đường đấu tranh đầy hy sinh gian khổ để giải phóng con người, phải khơi dậy được sức mạnh tiềm tàng của mỗi người để họ tự đứng lên giải phóng mình.

c. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Đây là chuẩn mực đạo đức trung tâm của đạo đức cách mạng được Người đề cập nhiều nhất. HCM cho rằng các chuẩn mực này phải được đặt ra đối với tất cả mọi người và việc thực hiện nó đòi hỏi mỗi người cần phải tự lấy bản thân mình làm đối tượng để điều chỉnh.

Cần tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng nhưng phải gắn với nâng cao năng suất lao động.

• Kiệm là tiết kiệm vật tư, tiền bạc, của cải, thời gian, không xa xỉ, không hoang phí. Nhưng kiệm là phải đúng lúc, đúng chỗ, đúng thời điểm hoàn cảnh, không phải là ki bo, kẹt xỉ.

• Liêm là trong sạch không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng. Theo HCM liêm tức là không ham danh, đạo dị, liêm không chỉ với bản thân mình mà phải biết giáo dục cho những người khác nữa, liêm còn phải được thể hiện qua 3 mối quan hệ: đối với mình thì phải luôn học tập, trau dồi kiến thức; đối với người phải luôn có thái độ đúng mực với mọi người; đối với công việc phải lo trước cái lo của thiên hạ, phải biết đặt công việc của tập thể lên trên công việc của cá nhân.

• Chính là không tà, là thẳng thắn, đứng đắn. Các đức tính trên phải có mỗi quan hệ chặt chẽ với nhau, là 4 đức tính và không thể thiếu của mỗi người.

• Chí công vô tư là không nghĩ đến mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì tổ quốc và đồng bào, là đặt lợi ích của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Thực hành chí công vô tư cũng có nghĩa là phải kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng. CN cá nhan là một trở ngại lớn cho công việc xây dựng CNXH, vì vậy thắng lợi của CNXH không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh loại trừ chủ nghĩa cá nhân.

d. Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung:

Tư tưởng HCM là sự thống nhất, hòa quyện giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng. Chủ nghĩa quốc tế là một trong những đặc điểm quan trong nhất của đạo đức cộng sản CN. Nó bắt nguồn từ bản chất quốc tế của giai cấp công nhân và xã hội XHCN.

Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng HCM luôn rộng lớn và sâu sắc. Đó là sự tôn trọng và thương yêu tất cả các dân tộc, nhân dân các nước, chống lại sự bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc.

2. Những nguyên tắc xây dựng đạo đức theo tư tưởng HCM.

a. Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.

Người nhấn mạnh đối với mỗi người thì lời nói phải đi đôi với việc làm mới đem lại hiệu quả cho bản thân mình và mới có tác dụng cho những người khác. Nếu nói nhiều mà làm ít, nói mà không làm, nói một đằng làm một nẻo thì chỉ đem lại những hậu quả phản tác dụng. Đó là thói đạo đức giả của những giai cấp bóc lột trong lịch sử, phải xây dựng một nền đạo đức mới về chất so với nền đạo đức đó.

Để xây dựng đạo đức mới cho con người, HCM nhấn mạnh phương pháp nêu gương. Người coi đó là phương pháp thiết thực nhất có sức mạnh thuyết phục to lớn trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho con người.

Đối với HCM, tấm gương đạo đức có thể heieur theo nghĩa rộng phải có những tấm gương chung, riêng, lớn, nhỏ, xa gần chẳng hạn như trong gia đình thì đó là tấm gương cha mẹ đối với con cái, trong xã hội đó là tấm gương của người này đối với người khác, gương người tốt việc tốt.

Người coi một nền đạo đức mới chỉ được xây dựng trên cái nền rộng lớn vững chắc khi có những phẩm chất đạo đức, những chuẩn mực đạo đức đã trở thành hành vi đạo đức ngày càng phổ biến trong toàn xã hội.

b. Xây đi đôi với chống:

HCM khẳng định muốn xây dựng đạo đức mới, muốn bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức CM cho hàng triệu cán bộ, đảng viên và nhân dân thì cùng với việc xây dựng, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp nhất thiết phải chống những biểu hiện sai trái xấu xa, trái với yêu cầu của đạo đức mới. Trong đời sống hàng ngày, những hiện tượng tốt xấu, đúng sai, cái đạo đức và cái vô đạo đức thường đan xen vào nhau, đối chọi nhau, thông qua hành vi của nhưng con người khác nhau. Hơn nữa những đan xen và những đối chọi còn diễn ra ngay trong bản thân mỗi người, chính vì vậy việc xây dựng và chống trong lĩnh vực đạo đức hoàn toàn không đơn giản. Xây dựng phải đi đôi với chống, muốn xây dựng phải chống, chống nhàm mục đích xây.

Việc xây dựng đạo đức trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dục những phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình nhà trường và ngoài xã hội... Vấn đè quan trọng trong việc giáo dục đạo đức là phải khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh ở mọi người, để mọi người tự giác nhận thức được trách nhiệm của mình.

Người khẳng định để xây dựng và chống có hiệu quả thì phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi nhằm thôi thúc trách nhiệm đạo đức cá nhân để mọi người phấn đấu, từ bồi dưỡng và nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng. Người đặc biệt nhấn mạnh phải quét sạch CN cá nhân vì nó chính là nguồn gốc của mọi tệ nạn xã hội và các căn bệnh nguy hiểm như quan liêu, tham nhũng, lãng phí...

c. Phải tu dưỡng đạo đức bền bỉ suốt đời:

HCM chỉ rõ đạo đức cách mạng không phải là thứu từ trên trời rơi xuống mà nó là do quá trình đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố như mài ngọc, luyện vàng vậy.

Đối với mọi người, việc tu dưỡng đạo đức phải được thực hiện trong mọi hoạt động thực tiễn, trong mọi mối quan hệ xã hôi và cả trong các mối quan hệ quốc tế. Chỉ có bền bỉ rèn luyện công phu thì con người mới có được phẩm chất đạo đức tốt đẹp

Ý nghĩa: Thành công của cuộc CNH-HĐH đổi mới đất nước theo định hướng XHCN phụ thuộc vào nhiều nhân tố, trong đó có nhân tố chất lượng nguồn lực con người VN. 1 trong những tiêu chí cần phải có của nguồn lực con người VN là đạo đức XHCN cùng với năng lực và tài năng. Đạo đức XHCN là 102 yếu tố cần thiết của nhân cách con người VN hiện nay

+Với tình trạng suy thái đạo đức, mờ nhạt lý tưởng, lối sống thực dụng diễn ra ngày càng trầm trọng trong 1 bộ phận không nhỏ cán bộ và đảng viên và nhân dân ta hiện nay. Vì vậy, Đảng và nhân dân phải thực hiện viecj "Học và làm theo tấm gương đạo đức HCM" việc nghiên cứu tthcm về đạo đức vừa có ý nghĩa về lý luận vừa có ý nghĩa thực tiễn cho mỗi người học và làm theo tấm gương đạo đức của Bác