Alexandre Emile Jean Yersin (September 22, 1863-March 1, 1943) was a Swiss and French physician and bacteriologist. Along with Kitasato Shibasaburō, he is remembered as the co-discoverer of the bacillus responsible for the bubonic plague or pest, which was later re-named in his honour (Yersinia pestis).

Yersin was born in 1863 in Aubonne, Canton of Vaud, Switzerland, to a family originally from France. From 1883 to 1884, Yersin studied medicine at Lausanne, Switzerland; and then at Marburg, Germany and Paris (1884-1886). In 1886, he entered Louis Pasteur's research laboratory at the École Normale Supérieure, by invitation of Emile Roux, and participated in the development of the anti-rabies serum. In 1888 he received his doctorate with a dissertation entitled Étude sur le Développement du Tubercule Expérimental and spent two months with Robert Koch in Germany. He joined the recently-created Pasteur Institute in 1889 as Roux's collaborator, and discovered with him the diphtheric toxin (produced by the Corynebacterium diphtheriae bacillus).

In order to practice medicine in France, Yersin applied for and obtained French nationality in 1888. Soon afterwards (1890), he left for French Indochina in Southeast Asia as a physician for the Messageries Maritimes company, on the Saigon-Manila line and then on the Saigon-Haiphong line. He participated in one of the Auguste Pavie missions. In 1894 Yersin was sent by request of the French government and the Pasteur Institute to Hong-Kong, to investigate the Manchurian Pneumonic Plague epidemic, and there, in a small hut next to the institute ( according to "Plague" by Wendy Orent) along with his co-discoverer Kitasato Shibasaburō, he made his greatest discovery, that of the pathogen which causes the disease. He was also able to demonstrate for the first time that the same bacillus was present in the rodent as well as in the human disease, thus underlining the possible means of transmission. This important discovery was communicated to the French Academy of Sciences in the same year, by his colleague Emile Duclaux, in a classic paper titled La Peste Bubonique A Hong-Kong (Ann. Inst. Pasteur. 8: 662-667).

From 1895 to 1897, Yersin further pursued his studies on the bubonic plague. In 1895 he returned to the Institute Pasteur in Paris and with Émile Roux, Albert Calmette and Amédée Borrel, prepared the first anti-plague serum. In the same year, he returned to Indochina, where he installed a small laboratory at Nha Trang, in order to manufacture the serum (in 1905 this laboratory was to become a branch of the Pasteur Institute). Yersin tried the serum received from Paris in Canton and Amoy, in 1896, and in Bombay, India, in 1897, with disappointing results. Having decided to stay in his country of adoption, he participated actively in the creation of the Medical School of Ha Noi in 1902, and was its first director, until 1904.

Yersin also tried his hand at agriculture, and was a pioneer in the cultivation of rubber trees (Hevea brasiliensis) imported from Brazil into Indochina. For this purpose, he obtained in 1897 a concession from the government to establish an agricultural station at Suoi Dau. He also opened a new station at Hon Ba in 1915, where he tried to acclimatize in that country the quinine tree (Cinchona ledgeriana), which was imported from the Andes in South America by the Spaniards, and which produced the first known effective remedy for preventing and treating malaria (a disease which prevails in Southeast Asia to this day).

Alexandre Yersin is well remembered in Vietnam, where he was affectionely called Ông Năm (Mr. Nam/Fifth) by the people. Following the country's independence, streets named in his honor kept their designation, and his tomb in Suoi Dau was graced by a pagoda where rites are performed in his worship. Yersin's house in Nha Trang is now the Yersin Museum, and the epitaph on his tombstone describes him as a "Benefactor and humanist, venerated by the Vietnamese people". At Ha Noi, a French Lycée has his name. A private university founded in 2004 in Da Lat was named "Yersin University" in his honour.

In 1934 he was nominated honorary director of Pasteur Institute and a member of its Board of Administration. He died during World War II at his home in Nha Trang, in 1943.

VN

Alexandre Émile Jean Yersin (22 tháng 9 năm 1863 tại Lavaux, bang Vaud, Thụy Sĩ - 1 tháng 3, 1943 tại Nha Trang, Việt Nam) là một bác sĩ và nhà vi khuẩn học người Pháp. Ông sinh ra ở Thụy Sĩ trong một gia đình người Pháp gốc Cevennes-Languedoc, lúc trước đã di cư sang Vaud trong thời vua Henri IV của Pháp. Lúc ấy bang Vaud còn thuộc lãnh thổ Savoie, sau giành được độc lập ngày 24 tháng 1 năm 1798 và gia nhập Thụy Sĩ ngày 14 tháng 4 năm 1803.

Ông Yersin đã khám phá ra trực khuẩn gây ra bệnh dịch hạch, sau này được đặt theo tên ông (Yersinia pestis).

Từ năm 1883 đến 1884, ông Yersin theo học y khoa tại Lausanne, Thụy Sĩ; sau đó tại Marburg, Đức và Paris, Pháp (1884-1886). Năm 1886, ông gia nhập viện nghiên cứu của Louis Pasteur tại Trường Sư phạm Paris (École Normale Supérieure) do lời mời của Émile Roux, và đã tham gia việc phát triển huyết thanh ngừa bệnh dại. Năm 1888 ông nhận bằng tiến sĩ với luận án Étude sur le Développement du Tubercule Expérimental (Nghiên cứu về sự phát triển của bệnh lao bằng thực nghiệm) và cộng tác với Robert Koch trong hai tháng tại Đức. Ông gia nhập Viện Pasteur ở Paris mới được thành lập vào năm 1889 làm người cộng tác với Roux và hai người đã cùng khám phá ra độc tố bạch hầu (do trực khuẩn Corynebacterium diphtheriae tạo ra).

Để hành nghề y tại Pháp, ông Yersin đã xin lại và nhận được quốc tịch Pháp vào năm 1888. Sau đó (1890), ông rời Pháp đến Đông Dương (lúc bấy giờ là thuộc địa của Pháp) để làm bác sĩ trong công ty Messageries Maritimes (Vận tải Hàng hải) trên tuyến đường Sài Gòn-Manila và sau đó tuyến đường Sài Gòn-Hải Phòng. Năm 1894 Yersin được chính phủ Pháp và Viện Pasteur mời đến Hồng Kông để điều tra đợt bùng phát của bệnh dịch hạch. Tại đây ông đã khám phá ra nguyên nhân của bệnh này. Ông cũng là người lần đầu tiên chứng minh rằng trực khuẩn hiện diện ở chuột bệnh và người bệnh là một, vì thế đưa ra cách giải thích phương thức truyền bệnh. Cùng năm đó, khám phá này được cộng tác viên Émile Duclaux gửi đến Viện Hàn lâm Khoa học Pháp trong bài báo nhan đề La Peste Bubonique de Hong-Kong (Bệnh dịch hạch ở Hồng Kông).

Từ năm 1895 đến 1897, ông Yersin đã nghiên cứu thêm về bệnh dịch hạch. Năm 1895 ông trở về Viện Pasteur tại Paris và cùng với Émile Roux, Albert Calmette và Armand Borrel đã điều chế ra huyết thanh chống bệnh dịch hạch đầu tiên. Cùng năm đó, ông trở về Đông Dương và lập một phòng thí nghiệm nhỏ tại Nha Trang để sản xuất huyết thanh (năm 1905 viện này trở thành một chi nhánh của Viện Pasteur). Yersin đã thử nghiệm huyết thanh nhận được từ Paris tại Quảng Châu và Áo Môn vào năm 1896 và tại Bombay (Mumbai), Ấn Độ vào năm 1897 nhưng huyết thanh không có hiệu quả. Ông quyết định sống tại Việt Nam, và đã hoạt động tích cực để thành lập trường Đại học Y Hà Nội vào năm 1902 và là hiệu trưởng đầu tiên cho đến 1904. [1]. [2].

Yersin cũng tham gia lĩnh vực nông nghiệp, là một người mở đầu trong việc nhập cây cao su từ Brasil vào trồng tại Việt Nam. Vì lý do này ông đã xin phép Toàn quyền thành lập một nông trại ở Suối Dầu. Ông cũng mở một trại ở Hòn Bà năm 1915, nơi ông đã gây dựng những đồn điền canh ki na đầu tiên ở Việt Nam (nhập từ Nam Mỹ) để sản xuất ký ninh chữa bệnh sốt rét.

Năm 1934 ông được đề cử làm giám đốc danh dự của Viện Pasteur, Paris và là ủy viên Ban quản trị. Ông qua đời trong thời gian diễn ra Đệ nhị thế chiến tại nhà ở Nha Trang năm 1943. Trong di chúc ông muốn được chôn tại Suối Dầu, đám tang giản dị, không điếu văn. Mặc dù vậy, rất đông người đã đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng.

Ông để lại nhiều ký ức sâu đậm tại Việt Nam, nơi những người gần gũi ông gọi ông là Ông Năm. Ông là người đề nghị xây dựng một thành phố tại Tây Nguyên, nay là Đà Lạt. Sau hai lần đổi chế độ, tên của các con đường được đặt theo tên ông vẫn không thay đổi. Cạnh mộ ông tại Suối Dầu (cách Nha Trang 20 km) có một miếu thờ được nhiều người viếng. Nhà ông tại Nha Trang tuy không còn nhưng vẫn có một viện bảo tàng của riêng ông đặt tại Viện Pasteur Nha Trang; ở Hà Nội và một số nơi khác có trường học mang tên ông. Gần đây, tại thành phố cao nguyên nơi ông đã đã có công trong việc xây dựng nên, thành phố Đà Lạt, đã hình thành một trường Đại Học mang tên ông, Trường Đại học Dân lập Yersin - Đà Lạt.