Câu 31. Sâu bệnh hại cà chua và biện pháp phòng trừ.

Cà chua là loiaj cây trồng bị nhiều sâu bệnh hại gây tổn thất lớn cho người sản xuất. Vì vậy cần có các biện pháp phòng trừ kịp thời bằng các biện pjaps kỹ thuật liên hoàn theo chương trình phòng trừ tổng hợp.

* Các loại sâu hại chính trên cây cà chua.

- Bọ phấn trắng (Bemisia myricae)

+ Bọ phấn trắng thuộc bộ cánh đề, gây hại trên nhiều cây thuộc họ cà như cà chua, khoai tây, cà bát…Bọ phấn rất nhỏ, có mầu vàng nhạt, trên thân và cánh được phủ 1 lớp màu trắng.

+ Bọ trưởng thành hoạt động rất linh hoạt, ban ngày ở dưới mặt lá, khi có động bay lên cao và di chuyển nhanh. Bọ trưởng thành hoạt động vào buổi sang sớm, chiều tà, chúng chích hút nhưa cây, đặc biệt là phần non. Mật độ bọ phấn trên cây cao sẽ làm cho cây yếu dần và có thể chết. Bọ phấn là môi trường  truyền bệnh virus xoăn vàng lá cà chua, khoai tây.

+ Biện pahps phòng trừ: Che phủ vườn ươm sẽ hạn chế tác hại của bọ phấn, luân canh cà chua với cây họ khác, vệ sinh đồng ruộng, tỉa bỏ lá già, lá bệnh, thu gom tàn dư thực vật.

- Sâu đục quả cà chua (Heliothis armigera).

+ Sâu xanh gây hại vào các tháng 11 tháng 12 đối với cà chua vụ đông và tháng 3-4 đối với cà chua vụ xuân hè. Sâu xanh gây hại chủ yếu ở hoa và quả, quả sâu ăn sẽ bị luỗng, rỗng, gặp mưa sau 1 thời gian quả bị thối. Ko phòng trừ kịp thời sẽ gây ra tổn thất đáng kể, tỷ lệ quả bị hư hao tới 30-40% trong vụ xuân hè.

+ Biện pháp phòng trừ: thực hiện luân canh triệt để, vệ sinh đồng ruộng, thu gom tàn dư thực vật, dung thuốc thảo mộc hoặc thuốc vi sinh diệt trừ sau tơ mới nở.

- Sâu vẽ bùa (Lyriomzya sp.)

+ Sâu vẽ bùa cũng được gọi là dòi đục lá gây hại trên cây cà chua. Dòi đục lá có thể gây hại 40 loài rau và cho cây trồng khác nhưng bị hại nhiều nhất là các cây trong họ cà, họ bầu bí và họ thập tự.

+ Dòi trưởng thành là những con ruồi nhỏ, có màu đen, thuộc họ ruồi đen. Dòi hoạt động tạo thành những đường ngoằn ngoèo, mầu trắng. Đây chính là những vết thương trên lá do dòi đục và là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm bệnh gây hại. Lá cà chua bị hại nhiều sẽ khô và chết.

* Bệnh hại cà chua.

- Bệnh mốc sương mai (Phytophthora infestans)

+ Bệnh mốc sương gây hại trên cà chua, khoai tây, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng cà chua. Không phòng trừ kịp thời năng suất có thể giảm 40-50%. Bệnh xuất hiện ở điều kiện nhiệt độ 18-20oC, ẩm độ ko khí cao, ẩm độ ko khí thấp nhất cho nấm bệnh phát triển từ 75-76%, thích hợp nhất là 85%.

+ Ở đồng bằng sông Hồng, bệnh xuất hiện từ tháng 11, phát triển mạnh vào tháng 1 và tháng 2.

+ Nấm bệnh gây hại ở nhiều bộ phận của cây: thân, lá, lá đài, quả.

+ Biện pháp phòng trừ: Thực hiện luân canh triệt để, vệ sinh đồng ruộng, thu gom tàn dư thục vật xử lý kịp thời. Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, chú ý các đợt gió mùa đông bắc kèm theo mưa phùn. Phun dung dịch Boocđo 1%.

- Bệnh đốm vòng (Alternoria solani).

+ Triệu chứng của bệnh là những đốm mầu nâu, gồm những vòng tròn đồng tâm trên lá già và những vết lõm mầu tối ở trên thân. Nấm phát triển trong điều kiện nhiệt độ 15-35oC, thích hợp nhất là 26oC. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nóng ẩm, thời tiết nắng mưa thất thường. Bệnh phát triển mạnh trên cà chua xuân hè.

+ Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, thua gom tàn dư thực vật, xử lý kịp thời. Chọn giống khỏe mạnh, thực hiện luân canh nghiêm ngặt, tăng cường chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng khi cây bệnh.

- Bệnh héo xanh vi khuẩn (Ralstonia solanacearum).

+ Triệu chứng héo rũ thấy ngay khi vi khuẩn xâm nhập, ban ngày lá có mầu tái xanh, héo, những lá gốc bị héo trươc tien. Về ban đêm cây có thể hồi phục đến sang sớm, nhưng đến trưa chiều lại như trạng thái ban đầu mới bị bệnh. Hiện tượng trên tiếp diễn trong 2-3 ngày thì cây chết. Vi khuẩn rất mẫn cảm với pH cao, nhiệt độ và độ ẩm thấp, trong điều kiện như vậy bệnh phát triển. Bệnh phát triển thuận lợi ở nhiệt độ 26-27oC, độ pH từ 6,8-7,2.

+ Bệnh hain ở tất cả các thời kỳ của cây, đặc biệt là thời kỳ ra hoa và quả. Vi khuẩn có thể sống trong đất từ 5 năm và có thể sống khoảng 6-7 tháng trên các cơ quan và hạt.

+ Biện pháp phòng trừ: chọn giống chống chịu bệnh, thục hiện luân canh treeitj để, xử lý hạt giống trước khi gieo, vệ sinh đồng ruộng, giữ ẩm thường xuyên, nhổ bỏ những cây bị bệnh nặng và tiêu độc bằng vôi bột hoặc nước vôi 15-20%.

- Bệnh xoăn vàng lá cà chua

+ Triệu chứng thấy rõ nhất là các lá ở phía ngọn xoăn và co lại, cây thấp lùn, nhìn chung phiến lá hơi nhă.

+ Theo các chuyên gia bảo vệ thực vật của Việt Nam, bệnh virus hại cà chua chủ yeeys là bệnh xoăn lá (Tomato yellow leaf curl virus).

+ Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ ko khí từ 25-30oC và ẩm độ ko khí cao. Bệnh xoăn lá thường phát triển mạnh ở cà chua sớm thu đông và xuân hè. Bọ phấn là côn trùng truyền bệnh, bệnh có thể lan truyền theo con đường môi giới.

+ Biện pháp phòng trừ: Chọn giống khỏe, chống chịu bệnh, bón phân cân đối, ko bón quá nhiều đạm, nhổ cây bị bệnh, xử lý kịp thời, vệ sinh đồng ruộng…