CONGTAC

6.1.2 Phân loại Theo số pha: - Công tắc một pha. - Công tắc ba pha. Theo phƣơng thức tác động: - Công tắc ấn: tác động bằng tay, chỉ có 2 vị trí tác động đóng/ngắt. - Công tắc gạt: tác động bằng tay, có thể có 2 hoặc 3 vị trí tác động. - Công tắc xoay: tác động bằng tay, có thể có nhiều vị trí tác động. - Công tắc hành trình: đƣợc sử dụng để cảm biến vị trí và tự động tác động, thƣờng có 2 vị trí, nhƣng một số loại có 3 vị trí.

6.1.3 Cấu tạo Nói chung một công tắc có các bộ phận chính sau: - Tiếp điểm tĩnh. - Tiếp điểm động. - Cơ cấu tác động: chuyển trạng thái tiếp điểm. - Vỏ bảo vệ. Loại công tắc ấn có cấu tạo đơn giản, có hai trạng thái đóng/ngắt và thƣờng có 1 cặp tiếp điểm, công tắc này thƣờng đƣợc sử dụng đóng ngắt các thiết bị điện công suất nhỏ nhƣ đèn chiếu sáng, hoặc cấp tín hiệu đến điều khiển một thiết bị điện. Hình 8.1.1a là sơ đồ cấu trúc của một công tắc xoay có 3 vị trí tƣơng ứng 3 tầng tiếp điểm. Hình 8.1.1b vẽ tiếp điểm tầng thứ nhất đóng. Hình 8.1.1c vẽ tiếp điểm tầng thứ 3 đóng. Hình 8.1.1d là một công tắc xoay 6 vị trí, vị trí 0 và 5 vị trí điều khiển 1, 2, .., 5 tƣơng ứng có 5 cặp tiếp điểm 1-2, 3-4, 5-6, 7-8, 9-10. Từ sơ đồ chuyển mạch ta có ở vị trí 0 tất cả các tiếp điểm đều ngắt, vị trí 1 chỉ có tiếp điểm 1-2 đóng, vị trí 2 chỉ có tiếp điểm 5-6 đóng, ...

Chẳng hạn một công tắc xoay có bảng trạng thái tiếp điểm

nhƣ hình vẽ, công tắc có vị trí, vị trí ở giữa và vị trí

mỗi bên. Các cực vào là ; các cực ra là .

Khi công tắc ở vị trí , nối với ; khi công tắc ở vị trí

(trái), nối với ; khi công tắc ở vị trí (trái), nối với

và nối với ; ...

Hình 8.1.2 vẽ cấu tạo của một số loại công tắc hành trình, loại công tắc này đƣợc sử

dụng để tác động điều khiển hoặc bảo vệ khi một cơ cấu cơ khí của một thiết bị chuyển

động đến giới hạn cho phép. Chẳng hạn trong hệ thống lái tàu thủy, yêu cầu bánh lái

chỉ đƣợc phép quay một góc trái hoặc phải, khi bánh lái đạt đến giới hạn này, công

tắc hành trình sẽ tác động ngắt tín hiệu điều khiển và bánh lái không thể quay hơn

đƣợc nữa.

6.1.4 Nguyên lý hoạt động

Với công tắc ấn và công tắc gạt có trạng thái, khi có tác động (bằng tay hoặc cơ khí)

thì các tiếp điểm của công tắc thay đổi trạng thái, có nghĩa là tiếp điểm thƣờng mở thì đóng lại, tiếp điểm thƣờng đóng thì mở ra. Loại công tắc thƣờng gặp là công tắc đèn chiếu sáng sử dụng trong buồng ở, tƣơng nhƣ công tắc đèn điện ở nhà.

Với công tắc xoay, thƣờng có nhiều vị trí, khi tác động xoay công tắc thì trạng thái tiếp

điểm sẽ thay đổi tƣơng ứng với vị trí công tắc.

6.1.5 Các thông số kỹ thuật cơ bản.

- Điện áp định mức : là điện áp làm việc lâu dài của mạch điện mà công tắc khống

chế, điện áp định mức có thể là một chiều và 1

xoay chiều.

- Dòng điện định mức : dòng điện dài hạn qua tiếp điểm của công tắc mà không làm hỏng tiếp điểm.

- Tuổi thọ cơ khí: đƣợc tính bằng số lần đóng ngắt, thƣờng vào khoảng triệu lần đóng ngắt không điện và ngàn lần đóng ngắt có dòng định mức.

- Điện áp cách điện : điện áp thử cách điện.