CHƯƠNG 10: BẪY KIỂM SOÁT THỨ HAI.
Trong chương này, tôi sẽ giới thiệu bẫy kiểm soát thứ hai. Cái bẫy này cảnhbáo rằng một khi bạn đã có đủ vốn liếng sự nghiệp để đạt được nhiều quyềnkiểm soát hơn trong công việc, thì bạn đã trở nên có giá trị với người chủđến mức họ sẽ chiến đấu để chống lại nỗ lực muốn có được nhiều quyền tựchủ hơn của bạn.
TẠI SAO LULU LIÊN TỤC TỪ CHỐI CÁC CƠ HỘI THĂNG TIẾN
Lulu Young là một lập trình viên phần mềm yêu việc. Cô sống tạiRoslindale, một vùng ngoại ô của Boston, trong một căn nhà hai lầu tuyệtđẹp. Khi tôi gặp cô vào một ngày mưa xuân năm 2011 để thảo luận về chủđề công việc và quyền kiểm soát, phải được khuyến khích một lúc, cô mớiđồng ý chia sẻ câu chuyện đời mình. Trong hành trình tìm kiếm của tôi, đâylà một trong những câu chuyện chi tiết cụ thể nhất mà tôi từng được nghe. Vídụ như tôi có thể kể cho bạn biết cô ấy đạt điểm tuyệt đối trong bài kiểm trahóa học xếp lớp nâng cao tại trường phổ thông trung học. Đây là những gìtôi viết trong sổ ghi chú khi đang phỏng vấn cô ấy chưa được bao lâu: "Đâylà một người suy nghĩ rất nghiêm túc về sự nghiệp của mình."
Sự suy nghĩ chín chắn này cuối cùng cũng được đền đáp, bởi Lulu là mộttrong những đối tượng phỏng vấn mà tôi cảm thấy tự tin và mãn nguyện hơnnhững người khác. Mấu chốt của cảm giác mãn nguyện này chính là sự kiểmsoát. Xuyên suốt sự nghiệp của mình, Lulu liên tục tranh đấu để được tự dohơn trong công việc, đôi lúc khiến bạn bè hay người chủ của cô phải sửngsốt hay lo lắng. Lulu cho biết, "Mọi người bảo rằng tôi không làm giốngnhững người khác. Nhưng tôi trả lời, 'Tôi không phải là những người khác.''
Như bạn sẽ thấy, cô tranh đấu thành công là vì cô rất cảnh giác với cái bẫykiểm soát thứ nhất đã được mô tả ở chương trước. Cô luôn đảm bảo rằngmình có đủ vốn liếng sự nghiệp để chống lưng trước khi tiến lên giành nhiềuquyền kiểm soát hơn. Đây là lý do chính khiến tôi muốn kể câu chuyện củacô ấy: Lulu là một ví dụ tuyệt vời cho việc thực hiện đúng các bước giànhquyền kiểm soát.
Công việc đầu tiên của Lulu sau khi tốt nghiệp Đại học Wellesley chuyênngành toán nằm ở vị trí cuối cùng trong nấc thang sự nghiệp của một lậptrình viên phần mềm: Công việc của cô là Kiểm Tra Chất Lượng, một thuậtngữ "đao to búa lớn"dùng để ám chỉ những người kiểm tra lỗi phần mềm. Khi cô giải thích về công việc đầu tiên, tôi hỏi, "Nghĩa là công việc của cô làtô đậm các lỗi và đảm bảo là nó chạy được, kiểu vậy đúng không?"Cô cười,"Ôi chao, đừng có thổi phồng trách nhiệm mà họ giao cho tôi như vậy chứ!"
Đây không phải là một công việc tuyệt vời. Trên thực tế, đây còn không phảilà một công việc ra hồn. Chính ngay tại đây mà Lulu có thể dễ dàng rơi vàocái bẫy kiểm soát thứ nhất: Nhận thấy bản thân mắc kẹt trong một công việcnhàm chán chính là thời điểm mà việc phá bỏ mọi thứ và tự mở lối đi riêngcho mình nghe thật hấp dẫn làm sao. Thay vì vậy, cô quyết định đạt đượcvốn liếng sự nghiệp cần thiết để đến được một nơi tốt hơn.
Mọi thứ diễn ra như sau: Lulu bắt đầu xâm nhập vào hệ điều hành UNIX vốnđang điều khiển phần mềm của công ty. Sau đó cô tự học cách viết các dòngmã lệnh để tự động hóa công việc kiểm tra, từ đó tiết kiệm thời gian và tiềnbạc cho công ty. Sự sáng tạo của cô đã được chú ý đến, và chỉ sau vài nămngắn ngủi, cô được thăng chức lên chuyên viên kiểm tra chất lượng cấp cao.
Tại thời điểm này, Lulu đã xây dựng đủ một nguồn vốn sự nghiệp, vì thế côquyết định xem thử có thể dùng nó để mua được gì. Để giành lại vài quyềntự chủ từ một người sếp thừa kế phong cách quản lý đến từng chi tiết đã làmkhổ cô bấy lâu nay, cô yêu cầu chỉ làm việc ba mươi giờ mỗi tuần để có thờigian học bán thời gian văn bằng hai ngành tâm lý học của Đại học Tufts. Côbổ sung, "Tôi có thể đòi hỏi làm việc ít hơn, nhưng ba mươi là con số tốithiểu mà bạn cần thực hiện để vẫn nhận được đầy đủ lợi ích."Nếu Lulu ápdụng phương pháp này trong năm đầu tiên làm việc, sếp của cô có lẽ đã cườinhạo và cho cô khỏi làm giờ nào luôn. Tuy nhiên, tại thời điểm cô là chuyênviên cao cấp và chịu trách nhiệm dẫn dắt chương trình kiểm tra tự động hóa,thì họ không thể nào từ chối được.
Sau khi có tấm bằng thứ hai, Lulu nghỉ việc và mang theo kỹ năng kiểm trachất lượng tự động hóa đến một công ty khởi nghiệp gần đó. Công ty khởinghiệp này vừa mới được mua lại bởi một công ty lớn hơn. Cô nhớ lại, "Tôicó một văn phòng rộng với ba màn hình máy tính. Mỗi tuần, nhân viên hànhchính sẽ ghé qua lấy đơn đặt hàng kẹo của chúng tôi. Bạn nói cho cô ấy bạnmuốn loại kẹo gì, và nó sẽ xuất hiện trên bàn của bạn... Những ngày thángđó thật là vui."
Sau nhiều năm, công ty mẹ quyết định đóng cửa văn phòng ở Boston, vậynên Lulu, lúc này vừa mới mua nhà, quyết định đã đến lúc phải làm một điềugì đó khác biệt. Khi Lulu quay trở lại thị trường lao động, cô nhận được rất nhiều lời mời làm việc, bao gồm việc quản lý một nhóm kiểm tra chất lượngcho một công ty lớn. Đây có lẽ là một cơ hội thăng tiến lớn đối với Lulu:nhiều tiền hơn, nhiều quyền hơn, và nhiều danh hơn, cũng là bước kế tiếp đểtrở thành một phó giám đốc thành công và tài năng.
Lulu đã từ chối lời mời này. Thay vào đó, cô nhận lời mời làm việc cho mộtcông ty khởi nghiệp với bảy thành viên do bạn trai thời đại học của cô thànhlập. Anh này đã chớp lấy cơ hội thu nạp một người dày dặn kinh nghiệm nhưLulu. Cô bảo, "Tôi thực sự không hiểu lắm những gì họ làm, và tôi cũngkhông chắc là họ đã tính toán hết chưa."Nhưng đây chính là thứ hấp dẫnLulu: đương đầu với một thứ gì đó hoàn toàn mới, một nơi chưa có kế hoạchgì cụ thể, có vẻ rất thú vị - một hướng đi mà tiếng nói của cô sẽ rất có trọnglượng trong việc cô làm gì và làm như thế nào.
Tại thời điểm công ty này được mua lại vào năm 2001, Lulu lúc đó là trưởngnhóm phát triển phần mềm. Với số vốn sự nghiệp này, khi cô bắt đầu nổi cáuvới những quy định của người chủ mới - ví dụ như quy định về trang phục,và nhân viên phải làm việc từ chín giờ sáng đến năm giờ chiều - cô đã có khảnăng yêu cầu (và được chấp thuận) ba tháng nghỉ phép. Cô nói với nhữngngười sếp mới của mình, "Trong thời gian này anh sẽ không cách nào liênlạc được với tôi."Hóa ra đợt nghỉ phép này là một lý do để đào tạo nhân viêncủa cô làm việc mà không có cô. Không lâu sau khi đợt nghỉ phép kết thúc,Lulu nghỉ việc, và để đạt được nhiều quyền kiểm soát hơn, cô trở thànhchuyên viên phát triển phần mềm tự do. Tại thời điểm này, các kỹ năng củacô đã quá giá trị đến mức việc tìm kiếm khách hàng không còn là vấn đềnữa. Quan trọng hơn, làm việc tự do mang lại cho cô sự linh hoạt tối đatrong cách làm việc. Khi muốn thoát khỏi mọi thứ, cô sẽ đi du lịch ba haybốn tuần. Cô kể, "Nếu trời đẹp vào ngày thứ Sáu, tôi sẽ nghỉ ngày hôm đó đểđi lái máy bay"(cô lấy bằng lái máy bay trong khoảng thời gian này). Thờigian bắt đầu và kết thúc công việc hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định củacô. Cô nhớ lại, "Có nhiều ngày tôi dẫn cháu của mình đi chơi, số lần chúngtôi ghé thăm bảo tàng cho trẻ em và sở thú có lẽ nhiều hơn bất kỳ người nàotrong thành phố. Họ không thể ngăn cản tôi làm những việc này, bởi vì tôilàm việc tự do."
Tôi phỏng vấn Lulu vào một buổi chiều trong tuần, và thời gian dường nhưchẳng có nghĩa lý gì cả. Ngay khi tôi vừa đến, cô bảo, "Chờ chút, để tôi kiểmtra xem đã tắt Skype chưa, đảm bảo là không ai làm phiền chúng ta."Việcnghỉ một buổi chiều để tham gia một cuộc phỏng vấn không phải là loại quyết định mà cô có thể có được nếu đi theo con đường sự nghiệp truyềnthống trở thành một phó giám đốc nắm cổ phần trong tay lái xe Porsche, vàbị chứng đau dạ dày. Tuy nhiên, những vị phó giám đốc này có lẽ không thểtận hưởng cuộc sống như Lulu được.
(cont)
****************
Bạn đang đọc truyện trên: Truyen4U.Com