Đừng can dự quá sớm vào những vấn đề quá lớn lao vĩ mô

Con người cần tìm ra sự cân bằng giữa suy nghĩ về cuộc đời và sống giữa cuộc đời, mà vật đối trọng tốt chính là những điều cụ thể không thể bàn cãi.

Khi còn trẻ, tôi có một thói quen, cứ gặp phải vấn đề khó khăn cụ thể trong cuộc sống, lại thích trốn vào những vấn đề lớn lao. Công việc không thuận lợi thì suy nghĩ về ý nghĩa cuộc đời; tình cảm gặp trắc trở thì nghi ngờ bản chất của tình yêu. Cứ như thể khoác lên sự bế tắc trước mắt một lớp vỏ triết học, thì nó sẽ trở nên cao quý hơn, và cảm giác bất lực của tôi cũng có thể giảm bớt. Nhưng sau này tôi phát hiện, khi tôi tung hoành trong thế giới trừu tượng, thì đống hỗn độn trong hiện thực kia vẫn còn nguyên đó chờ tôi.

Ném bản thân vào những vấn đề vĩ mô ấy quá sớm cũng giống như nhảy xuống biển sâu khi chưa biết bơi. Bạn vùng vẫy, suy nghĩ về bản chất của đại dương, nhưng ngay cả việc thở cơ bản nhất cũng không làm được. Những câu chuyện lớn lao về cuộc sống, ý nghĩa, nếu không có cuộc sống cụ thể làm điểm tựa sẽ chỉ khiến bạn không ngừng rơi xuống vực thẳm hư vô của tư tưởng, càng suy nghĩ càng thấy mọi thứ đều trống rỗng, mọi thứ đều vô nghĩa.

Thứ thực sự giúp chúng ta đứng vững trên mặt đất là những chuyện vụn vặt. Ví dụ như kiên trì hoàn thành một dự án nhàm chán, trong quá trình sửa đi sửa lại có thể mài giũa tâm tính. Những hành động cụ thể và nhỏ bé này giống như những sợi chỉ nhỏ, kéo chúng ta từ trên không trung của những suy nghĩ phiêu diêu, từng chút một trở về mặt đất vững chắc. Trong những hành động cụ thể của cuộc sống này, tâm trí bạn từ những câu hỏi xa xôi "tất cả những điều này là để làm gì", thu về sự tập trung vào việc "ngay lúc này nên làm thế nào cho tốt". Và ý nghĩa thường lặng lẽ hiện ra trong những kẽ hở của sự tập trung ấy.

Tôi không nói suy nghĩ về vấn đề lớn lao là sai, ý tôi là thứ tự rất quan trọng. Bạn luôn phải có một vài "mỏ neo" cuộc sống thực trước đã, thì suy nghĩ của bạn mới không biến thành con diều đứt dây. Ví dụ, một người chưa từng thức khuya chăm con, khi nói về "tình mẫu tử" luôn có một khoảng cách; một người chưa từng vì miếng cơm manh áo mà phải cúi đầu, thảo luận về "tự do" cũng khó tránh khỏi hời hợt. Ý nghĩa không phải nghĩ ra từ hư không, nó là những đường vân từ từ mọc lên trong quá trình bạn xử lý từng việc cụ thể. Như một đoạn trong The Summing Up của Somerset Maugham: "Ý nghĩa của cuộc sống nằm ở chính cuộc sống, chứ không phải ở cách bạn mô tả nó."

Vì vậy, không cần vội vàng ở tuổi hai mươi đã muốn thấu hiểu những điều có thể đến bảy mươi tuổi mới hiểu được. Hãy yêu những con người cụ thể, xử lý những công việc cụ thể, gánh vác những trách nhiệm cụ thể, dù có mệt mỏi, phiền muộn hay thất vọng.

Trong những ngày tháng lặp đi lặp lại có vẻ không đủ lớn lao này, bạn đang âm thầm xây dựng những bậc thang vững chắc nhất dẫn đến bất kỳ độ cao nào. Đến một ngày, khi bạn thực sự đứng ở một độ cao nào đó nhìn lại, bạn sẽ phát hiện những vấn đề lớn lao từng làm bạn bận tâm, từ lâu đã tìm được câu trả lời trong từng bước chân sống nghiêm túc của bạn.