Chào các bạn! Truyen4U chính thức đã quay trở lại rồi đây!^^. Mong các bạn tiếp tục ủng hộ truy cập tên miền Truyen4U.Com này nhé! Mãi yêu... ♥

ubuntu

Nhập môn hệ điều hành UNIX/Linux

Giới thiệu về hệ điều hành UNIX/Linux

Copyright © 2006, HaiVDC

1

Nội dung trình bày

Lịch sử phát triển của UNIX

Các khái niệm

Tài khoản UNIX (UNIX account)

Làm quen với giao diện dòng lệnh terminal

Làm quen với giao diện đồ họa X-terminal

Copyright © 2006, HaiVDC

2

Lịch sử ra đời của Unix

Giữa năm 1960, AT&T Bell Laboratories và một số

trung tâm khác tham gia tạo ra một HĐH mới được

đặt tên là Multics (Multiplexed Information and

Computing Service)

Đến năm 1969, chương trình Multics bị bãi bỏ vì đó

là một dự án quá nhiều tham vọng.

Nhưng Ken Thompson, Dennis Ritchie, và một số

đồng nghiệp của Bell Labs đã không bỏ cuộc

Họ quyết định phát triển một HĐH đơn giản chỉ làm

tốt một việc là chạy chương trình

Copyright © 2006, HaiVDC

3

Lịch sử ra đời của Unix (tt)

Peter Neumann đặt tên Unix cho HĐH đơn giản này và

tiếp tục phát triển đặt ra một hệ thống tập tin mà sau này

được phát triển thành hệ thống tập tin của UNIX.

Vào năm 1973, sử dụng ngôn ngữ C của Ritchie,

Thompson đã viết lại toàn bộ HĐH Unix và đây là một

thay đổi quan trọng của Unix

Nhờ đó Unix từ chỗ là HĐH cho một máy PDP trở thành

HĐH của các máy khác.

Khoảng 1977 bản quyền của UNIX được giải phóng và

Người ta đã thương mại hóa HĐH UNIX.

Unix có 2 dòng: System V của AT&T , Novell và Berkeley

Software Distribution (BSD) của Đại học Berkeley

Copyright © 2006, HaiVDC

4

Lịch sử phát triển của Linux

Linux là một HDH dạng UNIX (Unix-like OS) chạy

trên máy PC với CPU Intel 80386 hoặc các thế hệ

sau đó, hay của AMD, Cyrix

Linux ngày nay còn có thể chạy trên các máy

Macintosh hoặc SUN Sparc

Linux được viết lại toàn bộ từ con số không, tức là

không sử dụng một dòng lệnh nào của Unix, để

tránh vấn đề bản quyền của Unix.

Tuy nhiên hoạt động của Linux hoàn toàn dựa trên

nguyên tắc của hệ điều hành Unix

Copyright © 2006, HaiVDC

5

Lịch sử phát triển của Linux (tt)

Năm 1991 Linus Torvalds, sinh viên của đại học

tổng hợp Helsinki, Phần lan, bắt đầu xem xét Minix

với mục đích nghiên cứu cách tạo ra một HĐH Unix

chạy trên máy PC với bộ vi xử lý Intel 80386

Ngày 25/8/1991, Linus cho ra version 0.01 và thông

báo trên comp.os.minix của Internet

1/1992, Linus cho ra version 0.12 với shell và C

compiler. Linus đặt tên HĐH của mình là Linux.

1994, phiên bản chính thức 1.0 được phát hành

Quá trình phát triển của Linux được tăng tốc bởi sự

hỗ trợ của chương trình GNU (GNU's Not Unix)

Copyright © 2006, HaiVDC

6

Vấn đề bản quyền của dự án GNU

Các chương trình tuân theo GNU Copyleft hay

GPL (General Public License) có bản quyền

như sau:

Tác giả vẫn là sở hữu của chương trình của mình.

Ai cũng được quyền bán copy của chương trình với

giá bất kỳ mà không phải trả cho tác giả ban đầu.

Người sở hữu chương trình tạo điều kiện cho

người khác sao chép chương trình nguồn để phát

triển tiếp chương trình.

Copyright © 2006, HaiVDC

7

Tại sao lại sử dụng Linux ?

Linux là miễn phí. Rất quan trọng khi Việt Nam gia nhập tổ

chức thương mại thế giới WTO.

Linux rất ổn định. Trái với suy nghĩ truyền thống "của rẻ là

của ôi ".

Linux đầy đủ. Tất cả những gì bạn thấy ở IBM, Sun,

Windows ... đều có ở Linux. C compiler, perl interpeter,

shell , TCP/IP, proxy, firewall, ...

Linux là HĐH hoàn toàn 32-bit. Hiện nay có bản Linux cho

64-bit

Linux rất mềm dẻo trong cấu hình

Linux chạy trên nhiều máy khác nhau từ PC 386, 486 tự

lắp cho đến SUN Sparc.

Copyright © 2006, HaiVDC

8

Nội dung trình bày

Lịch sử phát triển của UNIX

Các khái niệm

Tài khoản UNIX (UNIX account)

Làm quen với giao diện dòng lệnh terminal

Làm quen với giao diện đồ họa X-terminal

Copyright © 2006, HaiVDC

9

Phần cứng máy tính

Đơn vị xử lý trung tâm (CPU)

Bộ nhớ chính (RAM)

Là nơi CPU tìm lệnh và dữ liệu để xử lý.

Bộ nhớ phụ (hard drive)

Là bộ não của máy tính.

Thực hiện các phép tính và quản lý dữ liệu trong máy tính.

Hoạt động theo dãy lệnh được viết bởi lập trình viên

Chứa thông tin chưa cần xử lý trực tiếp bởi CPU.

Lưu trữ một khối lượng lớn dữ liệu.

Thiết bị vào/ra (bàn phím, chuột, màn hình, máy in,...)

Thiết bị dùng để di chuyển thông tin vào/ra với máy tính.

Copyright © 2006, HaiVDC

10

Thụât ngữ - lưu trữ

bit

ứng với 1 số nhị phân.

Đơn vị thông tin nhỏ nhất.

Chỉ có hai giá trị 1 hoặc 0.

byte

8 bits

Dùng để lưu 1 ký tự đơn

Bộ ký tự ASCII.

kilo-

Ngàn

kilobyte ~ 1,000 bytes.

= 210 bytes (1,024).

mega-

Triệu

Megabyte ~ 1,000,000

bytes.

= 220 bytes (1,048,576).

Khoảng 350 trang giấy.

Copyright © 2006, HaiVDC

11

Thuật ngữ - lưu trữ

giga-

Tỉ

gigabyte ~ 1,000,000,000

bytes.

= 230 bytes (1,073,741,824).

Khoảng 360,000 trang giấy.

tera-

Ngàn tỉ

terabyte ~

1,000,000,000,000 bytes.

= 240 bytes

(1,099,511,627,776).

Khoảng 366 triệu trang

giấy.

Copyright © 2006, HaiVDC

12

Thuật ngữ - sức mạnh của máy tính

Tốc độ đồng hồ

FLOPS - Floating point operations per second

Tốc độ thực hiện các phép toán cơ bản của CPU như:

cộng 2 số nhị phân.

Tốc độ đồng hồ của CPU được đo bằng megahertz

(MHz).

Megahertz ~ triệu hertz (1 triệu nhịp mỗi giây).

400 MHz CPU có tốc độ ~ 400,000,000 nhịp mỗi giây.

Số phép toán số thực dấu phẩy động mỗi giây.

MIPS - Millions of instructions per second

Hàng triệu lệnh mỗi giây.

Copyright © 2006, HaiVDC

13

Hệ điều hành là gì?

 Chương trình máy tính.

 Quản lý và cấp phát tài nguyên máy tính: thời

gian CPU, bộ nhớ chính.

 Điều khiển các thiết bị ngoại vi nối với máy tính.

 Điều khiển giao tiếp giữa những người dùng

với máy tính.

 Quản lý cách các chương trình khác chạy.

 Các hệ điều hành thông dụng: DOS,

Windows95/98, WinNT, Macintosh OS, Linux.

Copyright © 2006, HaiVDC

14

Một hoặc nhiều người dùng?

Đa số các máy tính cá nhân - PCs là máy

dành riêng cho 1 người dùng.

1 keyboard, 1 monitor, tại một thời điểm chỉ giao

tiếp với 1 người dùng mà thôi.

Các hệ thống máy tính lớn là hệ thống nhiều

người dùng - multiuser systems.

Có nhiều hơn một màn hình và bàn phím để cho

phép nhiều người có thể làm việc cùng một lúc.

Copyright © 2006, HaiVDC

15

Các đặc trưng tiêu biểu của UNIX/Linux

Unix là HĐH đa nhiệm - multitasking OS

Chia sẻ thời gian CPU

Cho phép nhiều chương trình có thể chạy đồng thời

Đối với máy tính chỉ có một CPU, một chương trình

được cấp phát một khoảng thời gian đủ nhỏ để chạy

sau đó tạm dừng cho chương trình khác chạy. Với tốc

độ của CPU rất nhanh nên tạo cảm giác các chương

trình này đang thực hiện đồng thời.

Unix là HĐH nhiều người dùng - multiuser OS

Tạo môi trường cho phép nhiều người dùng máy tính

một lúc.

16

Copyright © 2006, HaiVDC

Các thành phần của Unix/Linux

Phân nhân - Kernel

Phần vỏ - Shell

Thực hiện giao tiếp với người dùng: thông dịch lệnh người

dùng và chuyển tới kernel để thực thi.

Hệ thống tập tin - File System

Chương trình chính điều khiển mọi hoạt động của máy tính.

Lưu trữ thông tin.

Tổ chức trong cây thư mục.

Các chương trình tiện ích

Các lệnh tiện ích: soạn thảo văn bản, trao đổi thư điện tử, ...

Copyright © 2006, HaiVDC

17

Các phiên bản Unix

Hai chuẩn UNIX chính.

 

BSD (Berkeley Software Distribution)

System V (AT&T Bell Labs)

Hầu hết các phiên bản khác dựa trên hai chuẩn này.

 Solaris (Sun Microsystems)

 SCO (Santa Cruz Operation)

 HP-UX (Hewlett-Packard Unix)

Copyright © 2006, HaiVDC

18

Các phiên bản Linux

Debian

Redhat

Fedora Core

SuSe

Mandrake

SlackWare

TurboLinux

www.debian.org

www.redhat.com

fedora.redhat.com

www.suse.com

www.mandrakelinux.com

www.slackware.com

www.turbolinux.com

Copyright © 2006, HaiVDC

19

Redhat và Fedora Core

Redhat và Fedora Core Bản Linux có lẽ là thịnh hành

nhất trên thế giới, phát hành bởi công ty Redhat.

Từ 2003, Công ty Redhat phát triển Redhat Enterprise

Linux (RHEL) với mục đích thương mại, nhằm vào các

công ty, xí nghiệp.

Redhat đầu tư mở ra dự án Fedora nhằm phát triển

phiên bản Fedora Core cho người dùng bình thường.

Hiện nay đã có Fedora Core 4

Copyright © 2006, HaiVDC

20

SuSE Linux - Made in Germany

 Bản Linux cực kỳ thịnh hành ở châu Âu và

Bắc Mỹ.

 Năm 2003, công ty SuSE bị Novell mua.

Novell đang dốc sức đầu tư cho SuSE để

nhắm vào enterprise users cạnh tranh với

Redhat.

 Bản SuSE mới nhất hiện nay là 9.2

Copyright © 2006, HaiVDC

21

Debian Linux

Một ông lớn trong làng Linux. Nhiều người có

ý kiến cho rằng:

Người không chuyên nên dùng Fedora Core để

có thể làm quen với những kỹ thuật mới

Dân chuyên nghiệp nên dùng Debian vì sự ổn

định tuyệt vời của nó. Bản mới nhất 3.0R2

Copyright © 2006, HaiVDC

22

Mandrake Linux - Made in France

Cũng rất thịnh hành ở châu Âu, Mỹ,và Việt

Nam.

Bản mới nhất hiện nay là 10.0

Copyright © 2006, HaiVDC

23

Turbo Linux

Nổi tiếng tại Nhật, Trung Quốc.

Công ty Turbo đang đầu tư mạnh để thống trị

thị trường Trung Quốc

Bản Turbo mới nhất hiện nay là 10F

Copyright © 2006, HaiVDC

24

Knoppix Linux - Made in Germany

Bản live Linux được ưa chuộng nhất hiện nay.

Cho phép khởi động trực tiếp từ CD mà không cần

cài đặt vào ổ cứng.

Phiên bản mới nhất là 3.4

Copyright © 2006, HaiVDC

25

Vietkey Linux - Made in Vietnam

Hoàn toàn không nổi bật sau khi đạt giải cuộc thi

TTVN 2003.

Phát triển bởi nhóm Vietkey trên nền Redhat 7.2.

Copyright © 2006, HaiVDC

26

Ví dụ: Hệ thống Linux tại khoa Toán

4 IBM Netfinity 5100

 Main user computers

 IBM Server

 Red Hat Linux 9.0

 Dual 3/533 Mhz Intel CPUs with 1 Mb cache

 512 Mb RAM

 160 Gigs user space

 20 Gigs mail space

Copyright © 2006, HaiVDC

27

Nội dung trình bày

Lịch sử phát triển của UNIX

Các khái niệm

Tài khoản UNIX (UNIX account)

Làm quen với giao diện dòng lệnh terminal

Làm quen với giao diện đồ họa X-terminal

Copyright © 2006, HaiVDC

28

Đăng nhập - Login

Tại sao phải đăng nhập?

 

Môi trường nhiều người dùng.

Hệ thống phải biết bạn là ai.

Tên đăng nhập.

 

Mỗi người dùng có 1 tên đăng nhập riêng (login name, login ID).

Người quản trị hệ thống sẽ quản lý việc thêm và hủy tên đăng nhậ.

Mật khẩu

 Là một chuỗi ký tự bí mật của người dùng

 Đảm bảo an toàn cho người dùng cũng như hệ thống

 Nhiều hệ thống có qui tắc đặt mật khẩu.

Copyright © 2006, HaiVDC

29

Cách thức đăng nhập.

 Từ các thiết bị đầu cuối - terminal.

 Từ máy tính PC tại phòng LAB.

Khởi tạo giao diện văn bản

Chạy chương trình 'telnet' hoặc 'ssh'.

Sử dụng chương trình Putty hoặc SSH Secure Shell Client

Start/Run, gõ lệnh 'telnet <địa chỉ máy chủ UNIX>'

Khởi tạo giao diện đồ họa

Gọi chạy chương trình X-Win32

Start/Programs/X-Win32/X-Win32

Copyright © 2006, HaiVDC

30

Giao diện đồ họa X-Windows

Viện công nghệ MIT

Chuẩn giao diện đồ họa cho hệ điều hành UNIX.

Quản lý truyền thông giữa máy chủ UNIX và thiết

bị hiển thị đồ họa.

Giao diện với người dùng thông qua các cửa sổ.

Copyright © 2006, HaiVDC

31

Tab Windows Manager (twm)

Copyright © 2006, HaiVDC

32

Motif Windows Manager (mwm)

Copyright © 2006, HaiVDC

33

OpenLook Windows Manager (olwm)

Copyright © 2006, HaiVDC

34

Common Desktop Environment (CDE)

Copyright © 2006, HaiVDC

35

K Desktop Environment (KDE)

Copyright © 2006, HaiVDC

36

GNOME Desktop

Copyright © 2006, HaiVDC

37

Sau khi đăng nhập lần đầu

Thông báo của hệ thống và người quản trị

Thiết lập kiểu thiết bị đầu cuối

Dấu nhắc của shell

Thay đối mật khẩu

passwd

Sổ tay tra cứu lệnh

man [command name]

man -k [keyword] hoặc apropos [keyword]

Copyright © 2006, HaiVDC

38

Kết thúc phiên làm việc

Cách thoát khỏi hệ thống

 Gõ lệnh "exit"

 hoặc "logout"

 Hoặc nhấn CTRL-D

Copyright © 2006, HaiVDC

39

Nội dung sẽ trình bày tiếp

Chương 2: Hệ thống tập tin UNIX (2 tiết)

2.1 Hệ thống tập tin

2.2 Làm việc với tập tin

2.3 Làm việc với thư mục

Copyright © 2006, HaiVDC

40

Bạn đang đọc truyện trên: Truyen4U.Com

Tags: #duydo