Đề cương văn hóa Việt Nam được đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng khởi thảo và được Ban Thường vụ TƯ Đảng thông qua vào cuối tháng 2/1943. Dù mới chỉ ở dạng phác thảo, nhưng đây là một văn kiện quan trọng trong đường lối của Đảng ta trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa. Và nó có giá trị như một bản Tuyên ngôn văn hóa của Đảng, có ảnh hưởng và sự chỉ đạo to lớn, ghi đậm dấu ấn trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Bản Đề cương được trình bày rất khái quát, cô đọng và ngắn gọn, nhưng nội dung mà nó đề cập lại rộng lớn, bao quát 5 vấn đề cơ bản: cách đặt vấn đề; lịch sử và tính chất văn hóa Việt Nam; nguy cơ của văn hóa Việt Nam dưới ách phát xít Nhật- Pháp; vấn đề cách mạng văn hóa VN; nhu cầu cần kíp của những nhà mác xít Đông Dương, nhất là những nhà mác xít VN. Và nhiều luận điểm về văn hóa và cách mạng văn hóa lần đầu tiên được Đảng ta xác định, làm nền tảng cho đường lối phát triển văn hóa, văn nghệ Việt Nam:

- Văn hóa được hiểu là tinh thần, bao gồm cả tư tưởng, học thuật, nghệ thuật.

- Văn hóa thuộc kiến trúc thượng tầng. Nền tảng kinh tế của xã hội quyết định toàn bộ văn hóa của xã hội ấy.

- Mặt trận văn hóa là một trong ba mặt trận (kinh tế, chính trị, văn hóa).

- Không phải chỉ làm cách mạng chính trị, mà còn phải làm cách mạng văn hóa; cách mạng văn hóa phải đi sau cách mạng chính trị; phải hoàn thành cách mạng văn hóa mới hoàn thành được cuộc cải tạo xã hội.

- Cách mạng văn hóa phải do Đảng cộng sản lãnh đạo.

- Ba nguyên tắc vận động văn hóa VN là dân tộc hóa, hiện đại hóa và khoa học hóa.

- Tiền đồ của văn hóa VN là tiến tới nền văn hóa dân chủ, sau đó là văn hóa XHCN.

Với tầm nhìn cách mạng và khoa học, có sức thuyết phục cao, ngay từ khi mới ra đời, Đề cương văn hóa VN đã lập tức lan tỏa, thu hút đông đảo đội ngũ trí thức và những người hoạt động văn hóa, văn nghệ ưu tú nhất nước ta lúc bấy giờ, đưa họ đến với Mặt trận Việt Minh, Hội Văn hóa Cứu quốc, tiến tới tham gia Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân trong Cách Từ đó đến nay, 67 năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn kiện quan trọng về văn hóa, văn nghệ. Ngay từ Đại hội III, IV, V, VI, quan điểm nhất quán của Đảng CSVN là phải xây dựng nền văn hóa mới XHCN với đặc trưng là đậm tính dân tộc, tính tư tưởng, tính chân thật, tính nghệ thuật cao... Đến Đại hội VII là hướng đến một “nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”. Đặc biệt, vào tháng 7/1998, Đảng đã ra NQ TƯ5 (khóa VIII ) về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa VN tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” với quan điểm “Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội”. Có thể coi đây là cương lĩnh lần thứ hai của Đảng ta về văn hóa, cương lĩnh về văn hóa văn nghệ trong giai đoạn đất nước đang trên đường đổi mới và thực hiện CNH - HĐH theo định hướng XHCN. Điều quan trọng là những quan điểm tư tưởng cơ bản của NQ TƯ5 đều tiếp thu và mang dấu ấn lịch sử của đề cương văn hóa VN năm 1943 và khai thác đầy đủ nhất Tư tưởng văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội và đời sống. Đến Đại hội IX, X, Đảng ta tiếp tục khẳng định các nội dung chủ yếu của NQ TƯ5 (khóa VIII), đồng thời nâng lên tầm cao mới: Coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt và phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần xã hội. Tại Đại hội XI, Đảng ta một lần nữa xác định tiếp tục thực hiện “Xây dựng và phát triển nền văn hóa VN tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa gắn chặt và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển”  và “gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn nữa các nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt và phát triển văn hóa- nền tảng tinh thần của xã hội.

Trong công cuộc xây dựng, phát triển nền văn hóa mới này, những đóng góp quan trọng của đề cương văn hóa vẫn còn nguyên giá trị tươi mới, giúp chúng ta có cách nhìn, phương pháp hành động đúng đắn, vững vàng, triển khai thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa, văn nghệ mà Đại hội XI của Đảng đã đề ra

mạng Tháng Tám năm 1945 và tham gia vào cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc.