Nắng đốt lưng trần, cày gánh nợ
Thăm thẳm chiều trôi tấm thân gầy

trời còn chưa sáng hẳn, phía chân trời mới le lói một vệt đỏ nhạt, Huy đã thức dậy. Căn chòi nhỏ ven con rạch vẫn còn chìm trong hơi sương, má nằm trên chiếc giường tre cũ, hơi thở nặng nhọc, thỉnh thoảng lại ho khan vài tiếng. Huy ngồi dậy, kéo tấm mền mỏng đắp lại cho má rồi nhẹ nhàng bước xuống đất

Nó nhóm bếp, cố vét chút gạo còn xót trong hũ nấu một nồi cháo loãng, Huy đong từng chút một, cố chừa lại ít gạo cho bữa chiều. Nấu xong, nó múc cháo ra tô, đặt bên cạnh giường rồi mới cầm cái thùng cũ với chiếc giỏ tre đi ra ngoài với chiếc bụng đói. Bữa nay phải kiếm được chút tiền, tiền thuốc của má đã hết, mà món nợ chưa xong cứ đè nặng trong lòng. Chưa kể nửa tháng nữa, người nhà họ Nghiêm sẽ quay lại đòi khoản nợ của cha nó để lại

Huy không dám nghĩ xa, nó chỉ biết thở dài cho qua, hôm nay phải làm cho ra tiền. Nó men theo bờ rạch, lội qua mấy đoạn nước cạn, rồi đi sâu vào cánh đồng còn đẫm sương. Đôi chân trần quen đường, bước qua bùn đất mềm nhão, Huy cúi người mò cua, bắt cá trong mấy vũng nước còn sót lại sau mùa nước rút

Có lúc nó giẫm phải mảnh vỏ ốc sắc nhọn, bàn chân đau nhói. Huy chỉ khựng lại một chút, lấy tay gạt đất bám trên vết xước rồi tiếp tục đi. Có lúc con cua kẹp vào ngón tay, nó giật mình nắm chặt ngón tay bầm tím, xuýt xoa mấy tiếng rồi lại cúi xuống bắt tiếp. Chẳng có ai ở đó để nó than đau, mấy đứa nhỏ bằng tuổi Huy, nếu bị trầy chân hay đau tay, có lẽ sẽ chạy về nhà kiếm cha, kiếm mẹ mà kể lể. Còn Huy, từ lâu đã quen tự mình chịu đựng, không phải không biết đau, cũng chẳng phải gan dạ hơn người. Chỉ là trong căn nhà nhỏ ấy, má đã yếu lắm rồi, nó mà không gắng gượng, thì còn ai lo cho má?

Đến khi mặt trời nhô lên khỏi ngọn dừa, chiếc giỏ tre của Huy cũng đã có vài con cá rô, mấy con cua đồng. Nó đem ra chợ bán, người mua kẻ bán đông đúc, tiếng rao hàng lẫn tiếng người trả giá vang khắp một góc chợ. Huy ngồi nép bên mép đường, đặt chiếc giỏ trước mặt, có bà khách thấy nó gầy gò, quần áo cũ sờn, bèn mua mớ cá với giá nhỉnh hơn đôi chút

"Thôi không cần thối tiền thừa, cô cho ăn quà, khổ thân, lặn lội mãi mới được mớ cá"

Huy cúi đầu cảm ơn

Nhưng không phải ai cũng vậy. Có người lựa tới lựa lui, chê cá nhỏ, cua ít thịt, trả giá thấp hơn cả tiền công nó bỏ ra. Huy đành cắn răng bán, không bán thì mang về cũng chẳng có tiền mua thuốc cho má

Gần trưa, số cá cua đã vơi đi gần hết, Huy đếm số tiền lẻ trong lòng bàn tay, cẩn thận nhét sâu vào túi áo. Nó chưa kịp nghỉ thì đã vội đi ra ruộng, nhận việc nhổ cỏ cho người ta. Trời đứng bóng, nắng đổ xuống cánh đồng nóng hầm hập, Huy cúi lưng suốt mấy canh giờ, nhổ từng bụi cỏ dại, bàn tay lấm bùn, lưng áo ướt đẫm mồ hôi. Đến lúc chủ ruộng đưa tiền công, nó chỉ dám nhận rồi cúi đầu cảm ơn, chẳng nán lại thêm một khắc

Trên đường về, Huy ghé qua chỗ mương nước, bắt được hai ba con cá lóc nhỏ, nó lựa mấy con còn tươi, bỏ riêng vào giỏ

"Bữa nay má có cá ăn rồi..."

Nó lẩm bẩm, cười một mình trông rõ vẻ trong trẻo, trong lòng thoáng nhẹ nhõm

Nhưng cái nhẹ nhõm ấy chẳng kéo dài được bao lâu, Huy vừa đi qua khúc đường vắng cạnh hàng tràm thì thấy ba bốn người đàn ông đứng chắn ngang lối. Một gã khoanh tay, một gã ngậm điếu thuốc, người còn lại nhìn chằm chằm vào chiếc giỏ cá của nó. Huy nhận ra họ ngay

Người của ông Năm Lửa, nó vô thức siết chặt quai giỏ, chân lùi lại nửa bước

"Ê thằng không cha"

Gã đứng giữa lên tiếng

"Tiền đâu? Mấy bữa nay mày trốn tụi tao kĩ quá ha"

"con có đi làm, nhưng chưa đủ, mấy chú cho con thêm ít bữa..."

"Thêm ít bữa?"

Gã kia cười khẩy

"Mày nói câu đó bao nhiêu lần rồi?"

Huy cúi đầu, giọng nhỏ đi

"Con xin mấy chú, má con đang bệnh, con còn phải mua thuốc..."

"Nghèo mà bày đặt bệnh với hoạn, mày tưởng tụi tao làm từ thiện chắc"

Một gã bước tới, giật lấy chiếc giỏ trên tay Huy, mấy con cá lóc nhỏ quẫy lên trong giỏ, nước bắn xuống đất

"Mấy chú đừng lấy mà, cá đó con đem về cho má ăn..."

Huy vội chụp lại, nhưng bị đẩy mạnh khiến nó loạng choạng, gã đứng bên cạnh túm lấy cổ áo, giọng hằn học:

"Tiền công hôm nay đâu?"

"Dạ... con có sáu đồng..."

"Đưa đây"

Huy chần chừ, sáu đồng đó là tiền nó dành để mua thuốc cho má, còn phải mua thêm gạo, nó đã làm quần quật từ sáng sớm mới kiếm được.

"Con xin mấy chú... để con giữ lại chút đỉnh mua thuốc cho má..."

Câu nói chưa dứt, gã đã giật phắt túi tiền trong áo nó

"Lắm lời"

Huy bị xô ngã xuống đất, nó cố chống tay ngồi dậy, nhưng một gã lại đá vào người khiến nó co lại vì đau. Mấy người kia chẳng buồn nghe nó van xin, cứ thế lục lọi túi áo, lấy sạch số tiền còn sót

"Đừng có giấu nữa, tụi tao mà nóng tụi tao đánh cho ra bã"

Huy ôm lấy bụng, cố gắng ngẩng đầu

"Tiền mấy chú lấy rồi... trả cá lại cho con được không? Con đem về cho má..."

Gã cầm giỏ cá bật cười, hất chiếc giỏ sang một bên

"Có mấy con cá còm mà mày làm như vàng vậy"

Huy vừa định bò tới nhặt thì tiếng động cơ xe máy vang lên từ phía sau. Một chiếc xe chạy tới, thắng gấp ngay cạnh đám người kia, người ngồi trên xe mặc áo sơ mi tối màu, tay áo xắn lên, vẻ mặt lạnh tanh. Cậu ta tháo chiếc nón lưỡi trai xuống, ánh mắt quét qua cảnh tượng trước mặt. Là Hoàng, cậu hai nhà họ Nghiêm

Hoàng nhìn Huy đang nằm dưới đất, rồi nhìn mấy gã đàn ông đứng quanh. Chân mày cậu nhíu lại

"Tụi mày làm cái đéo gì vậy, đường này thằng cha chúng mày đứng tên à"

Gã đứng giữa liếc qua, nhận ra người vừa tới thì sắc mặt thoáng đổi

"Cậu hai đi việc đâu đây... tụi tôi đang giải quyết chút chuyện"

"Giải quyết?"

Hoàng cười nhạt

"Ba bốn thằng đứng vây một đứa nhỏ, coi bộ tụi bây giỏi dữ ha"

"Thằng này thiếu nợ ông Năm Lửa, tụi tôi tới lấy tiền thôi, không liên quan tới cậu"

Hoàng chẳng buồn đáp, cậu bước xuống xe, đi thẳng tới chỗ Huy. Một gã thấy vậy định ngăn, nhưng Hoàng bất ngờ tung chân đá mạnh vào bụng hắn, khiến gã lảo đảo ngã xuống

"Cậu đừng có kiếm chuyện"

Một người khác quát lên

Hoàng quay đầu, ánh mắt sắc lạnh

"Muốn nằm chung với nó không?"

Cả đám khựng lại

Danh tiếng của cậu hai nhà họ Nghiêm chẳng phải chuyện xa lạ. Hoàng vốn ngang tàng, nóng nảy, lại có ông Nghiêm đứng sau, chẳng ngán va chạm với ai. Đám người kia nhìn nhau, không muốn gây chuyện thêm

Gã bị đá đứng dậy, ôm bụng, miệng vẫn cố cứng:

"Được, hôm nay coi như nể mặt cậu nhưng món nợ này chưa xong đâu"

Hắn cúi xuống nhặt chiếc giỏ cá, cầm luôn mấy con cá lóc bên trong

Huy vội kêu

"Không được, cá đó..."

"Câm họng chó mày lại"

Đám người quay lưng bỏ đi, trước khi khuất khỏi con đường, một gã còn ngoái lại cười nhạo:

"Cậu Hoàng đây có lòng thì trả nợ giùm nó luôn đi"

Tiếng cười xa dần

Huy vẫn ngồi dưới đất, mắt nhìn theo chiếc giỏ cá bị mang đi. Nó chẳng còn nghĩ tới tiền công cực khổ làm lụng đã mất, chỉ thấy mấy con cá nhỏ dành cho bữa cơm của má cũng không còn.

"Cá của mình..."

Giọng nó khàn đi

Hoàng đứng bên cạnh, nhìn nó một hồi lâu

"Bộ mày tiếc mấy con cá đó hơn cái thân tàn của mày hả"

Huy không trả lời

"Câm hay điếc, tao hỏi mày đó"

"Đối với anh đó chỉ là mấy con cá nhưng đối với em nó là thức ăn cho cả một ngày đó"

Huy cúi mặt, cố chống tay đứng dậy, vừa nhấc người, nó đã nhăn mặt, chân mềm nhũn

Hoàng tặc lưỡi

"Sáng đạp cứt chó ha gì mới gặp phải mày"

Cậu đưa tay nắm lấy cánh tay Huy, kéo nó đứng lên. Động tác chẳng nhẹ nhàng gì, khiến Huy đau đến khẽ rít lên

"Đứng cho vững, ngã ra tao đéo đỡ đâu"

"Em...tự đứng được"

Huy rụt tay lại, nó vẫn sợ Hoàng, người từng tới nhà nó đòi nợ, từng đá gãy chiếc ghế cũ trước mặt má nó. Dù Hoàng vừa đuổi đám người kia đi, Huy cũng chẳng thể quên chuyện đó chỉ trong một chốc. Hoàng nhìn cái vẻ né tránh ấy, trong lòng bực bội không rõ vì sao

"Được, đỡ dơ tay"

Cậu quay về phía xe, lấy chiếc nón treo trên xe nhưng không đội, ném sang cho Huy, theo quán tính cũng chụp lấy

"Đội vô"

Huy ngơ ngác

"Dạ?"

"Tao nói mày đội nón vô, sao cứ để nói hai ba lần vậy"

"Em...em tự về được"

Hoàng liếc nó

"Đường về nhà mày còn xa, mày đi nổi không? Lỡ thấy rồi, tao không giúp mày chết giữa ruộng thì tao mang tội, chứ nghĩ tao muốn chở mày lắm hay gì?"

Huy im lặng, nó biết mình không đi nổi nhưng cũng không muốn ngồi chung xe với người mà nó sợ

Hoàng mất kiên nhẫn

"Nhanh cái chân lên"

Giọng cậu không lớn, nhưng đủ khiến Huy không dám cãi nữa, nó đội nón lên, dè dặt ngồi phía sau. Hai tay chỉ dám bám hờ vào mép yên xe, không dám chạm vào người Hoàng. Hoàng ngoái đầu nhìn

"Bám vô, té xuống đường rồi lại bắt tao quay lại lượm mày"

Huy vội nắm chặt hơn

Chiếc xe nổ máy, lao đi trên con đường đất, gió tạt vào mặt, Huy cố giữ thăng bằng. Cơn đau nơi bụng vẫn âm ỉ, nhưng nó chẳng dám lên tiếng. Hoàng chạy xe như đua chó, song mỗi lần qua đoạn đường gồ ghề, lại lẳng lặng chạy chậm hơn

Một lúc sau, Hoàng mới lên tiếng:

"Đám đó là người của ông Năm Lửa?"

"Dạ"

"Mày thiếu ổng bao nhiêu?"

Huy ngập ngừng

"Em không biết hết, cha em mượn tiền... rồi bỏ đi, má con em phải trả"

Hoàng nhíu mày

"Cha mày bỏ đi đâu?"

"nghe nói qua vùng khác, từ đó tới giờ không có thông tin gì"

"Vậy là ổng gây nợ, rồi để má con mày chịu?"

Huy im lặng

Hoàng bật ra một tiếng cười khẩy

"Mày đúng là có thằng cha không ra gì"

Huy không nói gì thêm, nó không muốn kể về cha. Dù người đó đã bỏ mặc hai má con, dù nó đã chịu bao nhiêu khổ cực vì món nợ ấy, trong lòng Huy vẫn còn một chỗ không muốn nhắc tới

Hoàng nhìn con đường trước mặt, chợt hỏi:

"Bữa nay tụi nó lấy bao nhiêu?"

"Dạ...sáu đồng"

"Sáu đồng, giỡn với tao hay gì, có sáu đồng mà đem theo ba bốn người vậy á, hoành tráng ghê he"

"Dạ, tiền công em làm từ sáng tới giờ"

Hoàng im bặt, sáu đồng đối với cậu chẳng đáng là bao. Có khi một bữa ăn ở nhà còn tốn hơn chừng đó nhưng Huy nói ra con số ấy bằng giọng như thể vừa mất đi cả gia tài, Hoàng không hỏi thêm.
Xe chạy thêm một quãng, cuối cùng dừng trước căn chòi nhỏ ven rạch

Huy vội tháo nón, đưa lại cho Hoàng

"em cảm ơn anh"

Hoàng nhận lấy, nhìn căn nhà xiêu vẹo trước mặt. Mái lá cũ, vách gỗ thưa, bên cạnh là mấy lu nước đã sứt miệng. Cậu nhớ lại hôm trước mình tới đây đòi nợ. Căn nhà này nghèo đến mức chẳng có gì đáng lấy, vậy mà cậu vẫn khiến hai má con Huy sợ đến vậy. Ý nghĩ ấy làm Hoàng bỗng bưng bực bội

"Vô nhà đi"

"Dạ"

"À...ê để má mày coi thử, đau thì đi khám đi"

Huy khẽ gật đầu

Hoàng vừa quay người định lên xe thì Huy gọi:

"anh Hoàng"

Cậu ngoái lại

"Gì?"

Huy cúi đầu, giọng nhỏ:

"Cảm ơn anh đã... đuổi mấy người đó đi"

Hoàng nhìn nó một lúc, khẽ nhếch môi rồi lại làm cái bản mặt lạnh

"Đừng có suy diễn, tao đéo giúp mày, tụi nó chắn đường tao chạy xe thôi"

Nói xong, cậu nổ máy xe rồi phóng đi

Huy đứng nhìn theo cho tới khi tiếng động cơ khuất hẳn. Sau đó, nó mới chậm chạp bước vào nhà, má Huy đang ngồi bên bếp, nghe tiếng chân liền ngẩng lên

"Huy, sao con về sớ..."

Bà chưa nói hết, nhìn thấy mặt con trai thì hốt hoảng đứng dậy, bàn tay run rẩy sờ mặt con mình

"Trời đất ơi, mặt mày sao vậy con? ai...ai đánh con?"

"không sao đâu má...con vô ý bị té đập mặt xuống đất"

Huy cố cười, nhưng má nó đã thấy vết bầm nơi gò má cùng dáng đi không vững

"Không sao cái gì, con nói thiệt cho má biết, con bị người ta đánh phải không"

Bà vội kéo nó ngồi xuống, lấy khăn thấm nước lau mặt cho con, Huy cắn môi, không muốn má lo thêm

"Dạ...người...người của ông Năm Lửa đòi tiền mà con không đưa, nên người ta..."

"Trời ơi..."

Bà nghẹn giọng

"Má đã nói con đừng có đi một mình mấy chỗ vắng...mà lỡ có bị đòi con đưa đại đi, sao để họ đánh thế này, ôi con tôi, bọn ác nhơn"

"Con đâu có biết họ chờ sẵn, với lại...thuốc của má..."

Huy nói nhưng như có cái gì chặn ở cổ, cậu cố tỏ ra vẫn ổn

"Là lỗi của má, má cưới phải tên không ra gì để con phải thế này đây, tại má hết"

"Con xin má đừng nói vậy, má đẻ con ra, nuôi con đến chừng này mà không một lời than vãn, đối với con má vĩ đại hơn bất kì điều gì, má ơi..."

Bà nhìn nó, đôi mắt đỏ lên, sao mà con bà nó lại hiểu chịu đến đáng thương thế này.

"Rồi sao con về được hay ai đưa con về"

Huy ngập ngừng một chút

"Dạ cậu hai Hoàng"

Bàn tay đang lau mặt của bà khựng lại

"Cậu hai?"

"Dạ, cậu ấy đi ngang, thấy vậy nên đuổi họ đi rồi đưa con về"

Bà thở ra, vẻ mặt vừa nhẹ nhõm vừa lo lắng

"Dù sao người ta cũng giúp con nhưng Huy à, con cũng nên cẩn thận với cái cậu ấy"

"Dạ con biết rồi"

Huy cúi đầu, nó không nói rằng sáu đồng tiền công đã bị lấy mất. Nó cũng không nói mấy con cá lóc dành cho bữa cơm của má đã bị đám người kia cướp đi. Bà nhìn con trai, như nhận ra điều gì đó

"Tiền công hôm nay được bao nhiêu hả con"

Huy đưa tay vào túi áo, rồi khựng lại, nó nhớ ra túi tiền đã bị giật mất từ lúc nào

"..."

Nó không biết phải trả lời sao, bà nhìn vẻ mặt của con, liền hiểu. Bà không hỏi thêm, chỉ đưa tay vuốt nhẹ mái tóc rối bời của Huy

"Con trai ngoan của má, thôi con nằm nghỉ đi, má nấu chút gì đó cho ăn"

"Má đừng nấu, con làm được"

Huy gượng đứng dậy, nhưng cơn đau khiến nó phải vịn vào cửa nhà, bà vội đỡ lấy

"Cái thằng này, má nói để má, con ngồi nghỉ đi"

"Con chỉ định ra sau nhà hái ít rau thôi, bữa nay không có cá..."

Giọng Huy nhỏ dần, nó quay mặt đi, cố giấu đôi mắt đang cay xè.

Sáu đồng đó, nó đã tính kỹ rồi, hai đồng mua thuốc, còn lại mua gạo. Bây giờ chẳng còn gì, Huy không muốn khóc trước mặt má, má đã khổ đủ rồi.
Nó ngồi xuống chiếc ghế thấp, nhìn ra con rạch trước nhà, nước vẫn chảy chầm chậm, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, chỉ có lòng người là trầm lặng

Hoàng chạy xe tới một quán cà phê ven đường, tấp vào dưới mái hiên. Cậu gọi một ly cà phê đen, ngồi ở chiếc bàn gần cửa. Tiến với Phàm không có ở đây, nên quán vắng vẻ hơn thường ngày. Hoàng lấy thuốc ra, châm lửa, rít một hơi rồi nhả khói

Trong đầu cậu cứ hiện lên cảnh thằng Huy ngồi dưới đất, ôm bụng, miệng vẫn năn nỉ đám người kia trả lại mấy con cá

Hoàng cau mày

"Đúng là đồ ngu"

Cậu gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn. Bị đánh tới vậy mà còn lo mấy con cá, sáu đồng bị lấy mất, chắc cũng chẳng đủ mua thuốc cho má nó. Nghĩ tới đó, Hoàng lại thấy bực, bực đám người của ông Năm Lửa, bực cái thằng Huy. Mà kỳ cục nhất, cậu lại bực chính mình, Hoàng vốn chẳng phải người thích xen vào chuyện thiên hạ, vậy mà hôm nay, vừa thấy Huy bị vây giữa đường, cậu đã xuống xe. Hoàng nhíu mày, dụi điếu thuốc vào gạt tàn

"Ừ thì nó là con nợ của mình, nó bị gì ai trả tiền cho ông già mình"