CHƯƠNG I

SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VÀ CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG

I. HOÀN CẢNH LỊCH SỬ RA ĐỜI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1. Hoàn cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

a) Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản và hậu quả của nó

Từ nửa sau thế kỷ XIX, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai đã phát triển mạnh mẽ. Các thành tựu khoa học đã được ứng dụng trong nhiều ngành sản xuất, tiêu biểu như lò luyện thép Bétxơme, Máctanh; tuabin điện chạy bằng sức nước; động cơ điện, dầu mỏ….

Các thành tựu của khoa học – kỹ thuật đã thúc đẩy sản xuất phát triển nhanh chóng, thể hiện như sau:

- Trong ngành luyện kim, sản lượng thép của thế giới tăng từ 250 nghìn tấn vào năm 1870 lên 28,3 triệu tấn năm 1900. Nhờ đó, thép được sử dụng rộng rãi trong sản xuất như chế tạo máy, đường ray, tàu biển, các công trình xây dựng….

- Trong ngành năng lượng, kỹ thuật mới đã tạo ra các nguồn điện năng mạnh mẽ và rẻ tiền. Việc tải điện đi xa được giải quyết đã giải phóng nền công nghiệp ra khỏi giới hạn về địa lí, tạo nên khả năng sử dụng ngay cả những nơi xa nguồn thủy năng. Nhiều ngành sản xuất mới xuất hiện như điện hóa học, điện luyện kim, hàn điện, xe điện… Động cơ nổ được dùng rộng rãi trong kỹ thuật vận tải, quân sự, cơ giới hóa nông nghiệp….Vấn đề nhiên liệu lỏng đã được giải quyết, dầu hỏa đã được khai thác.

- Ngành giao thông vận tải tiến bộ nhanh chóng: trong 40 năm, chiều dài đường sắt toàn thế giới tăng lên 4 lần. Trên đường biển, tàu biển sử dụng tuabin, chạy bằng sức nước hay động cơ nổ thay thế cho thuyền buồm. Các phương tiện liên lạc như điện báo, điện thoại ngày càng được hoàn thiện. Phát minh đặc biệt quan trọng là sự sáng chế radio và phát triển thành ngành liên lạc vô tuyến điện.

Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã thúc đẩy nền sản xuất phát triển mạnh mẽ, làm xuất hiện nhu cầu về thị trường – đó là nơi để tiêu thụ hàng hóa cũng như là nơi cung cấp nguyên vật liệu cho quá trình sản xuất. Đồng thời nó cũng làm cho tính chất phát triển không đồng đều của chủ nghĩa tư bản bộc lộ rõ rệt ở trong nước cũng như giữa các nước tư bản chủ nghĩa: nhịp độ công nghiệp nặng tiến triển rất nhanh so với công ngiệp nhẹ, nông nghiệp lại càng lạc hậu so với công nghiệp.

Nhịp độ phát triển công nghiệp giữa các nước tư bản chênh lệch rất rõ: trong thời kỳ 1871-1900, sản xuất gang ở Anh tăng 1/3 trong khi Đức tăng 5,5 lần và Mỹ tăng 8 lần. Nhưng cùng lúc đó, Mỹ và Đức còn thua kém Anh về mặt đóng tàu, dệt vải…. Do đó, vị trí của mỗi nước trong nền sản xuất thế giới thay đổi. Những đế quốc “trẻ” như Mỹ và Đức vươn lên hàng thứ nhất và hàng thứ hai.

Tuy nhiên, sự thay đổi về tỉ lệ sản xuất chưa làm thay đổi ngay được địa vị trong thương nghiệp. Anh vẫn đứng đầu, xuất khẩu 19% tổng số hàng hóa trao đổi trên thế giới, Đức 13%, Mỹ 12%, Pháp 9%. Sự không tương xứng giữa khả năng và địa vị của mỗi nước trong công nghiệp và thương nghiệp trở thành nguồn gốc của sự tranh chấp quốc tế về thị trường và thuộc địa giữa các nước đế quốc.

Về tỉ trọng sản phẩm của mỗi nước trong tổng sản lượng thế giới cũng đã thay đổi, năm 1870 Anh đứng đầu chiếm 32% còn Mỹ chỉ có 23% nhưng đến năm 1900, Mỹ đã vươn lên vị trí số 1 với 31% và Anh còn 18%.